Novosti > Iz plemena starih Azra...

Objavljeno: 13-Nov-2018

Iz plemena starih Azra...

About Us

„Smrt je položila jaja u ranu...“ ponavlja Federiko Garsija Lorka u jednoj od svojih znamenitijih pjesama. I tako čak i kad nije unutar pozorišta, pokazuje osjećaj za napetost i iščekivanje; zna on dobro, za razliku od mnogih dramatičara, da sukob nije presudan.

U njegovoj peziji ponavljaju se neke slike, dopuštajući nam da uvijek, bez greške, prepoznato taj svijet  i jezik. Kao da je sa kakve Lorke Gore; u njegovim pričamase nagurali Cigani, lebdeće mladenke, pjevanje i krv. Bezbroj puta vidimo nož, djevojačke haljine, narandže i – mjesec. U predstavi Igora Vuka Torbice, rađenoj po komadu „Krvave svadbe“, a u produkciji Srpskog narodnog pozorišta iz Novog Sadai Grad teatra iz Budve, dobili smo priliku da taj Lorkin mjesec vidimo... i čujemo. Priča je jednostavna, prepoznatljiva, zaplet je to poznat svakoj tradiciji, pa i našoj sa ovih prostora; pjesnik pred nas stavlja podsjetnik o strašnoj činjenici da je život, skoro uvijek, uglavljen između jedne sahrane i jedne svadbe. Lorkin jezik možda i miriše na narandžinu koru, ali umije ia zarezati oštricom. Ne zazivaju bez razloga u „Krvavim svadbama“  - MESEČE, MESEČE, MESEČE...Skoro pa derviška mantra, u sebi je sakrila, zahvaljujući jeziku i poeziji, to britko „sječivo“, pa nam još dugo u ušima odzvanja taj poziv i „prijetnja“.

Podsjetila me Torbičina predstava na onu dobro znanu „Hroniku najavljene smrti“, na jednostavnu i strašnu priču o neizbježnoj smrti i banalnosti njene izvedbe. Reditelj se odlučio „očistiti“ scenu, ali i usporiti glumački pokret, svesti ga na neizbježno. Glumci izgovaraju svoj tekst gotovo zaleđeni, podjsećaju na ljude kakve zatičemo na sahranama i bdjenjima. A to su upravo oni trenuci kada naša čula postana osjetljiva, kada svaka izgovorena riječ odzvanja i dobija potpuno drugi smisao. Upijamo detalje, bivamo iznova uvjereni kako je „smrt najbolji govornik“. Igor Vuk Torbica svoje likove ne pomjera šahovskom logikom, on je svjestan „krvi i mesa“. Svoju predstavu je opisao kao neku vrstu koncerta, a rad na njoj objasnio poređenjem sa goblenom. Iz glave ne mogu izbaciti sjećanje na onu najčešće nevidljivu stranu goblena, na pozadinu koja nije predviđena za gledanje, na kojoj vise ostaci konca, a izvezeni motiv je nekako deformisan, neuredan. U „Krvavim svadbama“, čini se, imali smo priliku vidjeti obje strane goblena.

Nerijetko se, ne samo reditelju ove predstave, nego i svima onima koji se odluče za ovu vrstu teksta, zamjerala „neaktuelnost“ i „neangažiranost“. U pitanju je, vjerujem, tek naivno i površno ocjenjivanje ponuđenog rediteljsko-dramaturškog materijala. Lorkina poezija, rekli smo, nudi jednostavnost, gotovo sličnu onoj koja nam je bliska i poznata iz sevdalinki, ali baš kao i ta vrsta ljubavne poezije, skriva u sebi mnogo više od ljubavnog stradanja. U scenama sa najviše erotskog osjetimo uvijek i prisustvo smrti. Tako u ovom komadu, ipak, osveta zauzima centralno mjesto, te vraća dramu u svijet najbolnijih tema. Predstava, potpuno sam uvjeren, svojim skrivenim tokovima podlokava teren savremenosti; neosjetno, muzičkom preciznošću, vraća nas u današnjicu i svijet koji nas okružuje. Priča o osveti nije banalizovana, niti je podvučena „rozim markerima“; ona se u ovoj predstavi krije „iza zatvorenih vrata“, baš kao što se u sevdalinkama, ili grčkim tragedijama, ako vam je lakše, kriju erotske scene i scene ubistva i samoubistva. Živjeti na prostoru bivše Jugoslavije, budimo iskreni, znači biti – sa osvetom „na ti“. Crna Gora, u kojoj je premijerno izvedena ova predstava, u svojoj istoriji bilježi osvetu kao dio tkiva. Do sredine XIX vijeka bila je „masovna pojava“, pa u knjigama pronalazimo podatak da je bila poznata i pod imenom „vražda“, a „uhvatiti vjeru“ značilo je – primirje.

Igor Vuk Torbica ima odličan glumački ansambl, njihovo umijeće je zadivljujuće. Oni su i hor i plesna trupa; njihovi glasovi su odlično ugođeni instrumenti. Povremeno je rediteljski izbor gradnja svojevrsne scenske „monotnije“, pa prizor iznova podsjeća na kakvo ritalno ljuljanje tijela, ponavljanje pokreta i riječi koje dovode do transa, ili uznemirenja i nerazumijevanja ako se niste prepustili pravilima zadatog. Torbica „džentlmenski“ ustupa mjesto Riječima, ne plaši se izgovorenog, ali povremeno unosi jake znakove. Tako, recimo, scenu promijeni efektnim i jednostavnim rušenjem drvenog zida, koji potom biva upotrijebljen da bi se izgradio novi prozor, nova slika.

Lorkin tekst nudi čistoću i jasnost baletskog libreta, ali ostavlja i jako mnogo prostora za raznovrsna čitanja. To je, čini mi se, upravo ono od čega većina reditelja i pozorišta bježi. Otvorenost plaši podjednakom silinom kao i skučenost. Lorka pripada onoj istoj kulturi iz koje je došao Flamenko, taj divni ples prepun elegancije, ali i nesputane snage; kao kad posmatrate divljeg konja. Istovremeno uživate u gotovo nednaravnoj ljepoti, ali osjetite i strah od snage koja izvire iz svakog mišića. U tom plesu, znam, ima jedan pokret rukom koji znači – „želim da odem, ali ne mogu“. Ova predstava je bila i pokušaj „plesa“, odmak od budućih osveta. Rediteljska utjeha je ponuđena u „kapima“ koje pokušavaju saprati svu tu, stoljećima taloženu, krv. Ako ništa – divan način da se završi još jedan festival. Do sljedeće svadbe!

Almir Imširević        

26-Nov-2018
Dodjela nagrade "Grad teatar" 2017/ 2018.

13-Nov-2018
„Scene iz bračnog života“ povodom Dana opštine u Budvi

13-Nov-2018
Iz plemena starih Azra...

13-Nov-2018
Milica Grujičič dobitnica nagrade "Ardalion" na 23. Jugoslovenskom pozorišnom festivalu, Užice 2018.

13-Nov-2018
Paradoks održavanja osovine patrijarhata

2-Nov-2018
Dobitnik nagrade "Grad teatar" za pozorišni doprinos za 2017/18. godinu IGOR VUK TORBICA

31-Oct-2018
Budva Grad teatar u konkurenciji za „Ardaliona”

17-Sep-2018
Drama velikog španskog pesnika i ljubitelja slobode

17-Sep-2018
Živimo vrijeme poraza ljudskosti

28-Aug-2018
Našim političarima ne odgovara pomirenje naroda

21-Aug-2018
Trag vremena - štit, knjiga i nakit

21-Aug-2018
Muzika i umjetnost bez granica

21-Aug-2018
Kad u teatru neko posegne za poezijom uvijek ima publiku

20-Aug-2018
Društvo se i danas treba emancipirati da bi razumjelo ženu

20-Aug-2018
Moramo prestati da živimo strahove malih razlika

19-Aug-2018
Žmurimo pred stvarima koje su izvan zakona, morala, dostojanstva

19-Aug-2018
Kleža uvijek ima publiku

17-Aug-2018
Godine koje su određivale sudbinu generacija

17-Aug-2018
Univerzum bezbrojnih kombinacija

17-Aug-2018
Nušić kao rijetko koji pisac poznaje naš mentalitet

17-Aug-2018
Nušić naš balkanski i svagdanji

15-Aug-2018
Neliberalizam nam ukida kritičko mišljenje I humanizam

14-Aug-2018
Na srpskoj književnoj sceni su faraoni i karteli

14-Aug-2018
Ništa kod Vučića nije fascinatno da zasluži scenu

13-Aug-2018
Studija od izuzetnog značaja za pozorišnu umjetnost regiona

13-Aug-2018
Društvo banalizuje klasike

12-Aug-2018
Opseg emocija skratili smo na najmanji broj

12-Aug-2018
Autentično i impulsivno čitanje Lorkine poezije

11-Aug-2018
Premijera „Krvavih svadbi“ ispraćena ovacijama

9-Aug-2018
Autentično i impulsivno čitanje Lorkine poezije

9-Aug-2018
Impulsivna predstava koja pripada Mediteranu

9-Aug-2018
Večeras predstava kakvu Grad teatar zaslužuje

8-Aug-2018
Klasika nije i ne može biti dogma

7-Aug-2018
Svaki čovjek može da bude glumac, ali pitanje je ko je pravi umjetnik

7-Aug-2018
Živim svoj lični feminizam

7-Aug-2018
Veliki, plemeniti gospodin pozorišta

6-Aug-2018
Spomenik crnogorskom pozorištu

6-Aug-2018
Glupost je postal instrument vladanja

3-Aug-2018
Priča o sistemu i stradanju pojedinca

2-Aug-2018
Glas žena iz manjih sredina

1-Aug-2018
Zašto se vječno smijemo Nušiću

1-Aug-2018
Đorđo Sladoje predstavio novu zbirku poezije na Trgu pjesnika u Budvi

30-Jul-2018
Istina nikada nije nova, samo je nov način na koji se priča

27-Jul-2018
Svaka generacija mora ponovo reći šta je istina

27-Jul-2018
Mediteran u djelima crnogorskih slikara

26-Jul-2018
Andrić nam je, kao Hrist, svima oprao noge

24-Jul-2018
Da biste znali kuda idete, morate da imate elitu

24-Jul-2018
Dvoržak za ekstazu publike

23-Jul-2018
Mitologija nije nego vidljiva, odnosno nevidljiva estetika

22-Jul-2018
Šekspir u parodiji ovoga vremena

NAPOMENA: “Grad teatar” ima isključivo pravo izmjene programa ili učesnika navedenih u programu, tj. otkaza nastupa pravnim ili fizičkim licima sa kojima nije zaključen pisani ugovor do dana nastupa.