Hrvatsko narodno kazalište u Varaždinu

Lada Kaštelan prema motivima Sofoklove “Elektre”

Čekajući Oresta

Režija: Livija Pandur
Dramaturgija: Lada Kaštelan
Scenografija: Marko Japelj
Kostimografija: Leo Kulaš
Muzika: Tamara Obrovac

Igraju: Nina Violić, Dea Presečki, Filip Eldan, Nikša Eldan, Beti Lučić, Elizabeta Brodić

#KRV ZA KRV i #SMRT ZA SMRT – Ima li osveta smisla? A ako se izvrši, donosi li mir, ili pak, još goru nesreću?

Čekajući Oresta Lade Kaštelan (po motivima Sofoklove Elektre), u režiji Livije Pandur, na rimskom nalazištu Aquae Iasae u Varaždinskim Toplicama priča na inovativan i posve drugačiji način priču u kojoj se svatko od nas može prepoznati.

Vječno suprotstavljene – Klitemnestra i Elektra – majka i kćer, u jednom od najvećih mogućih i najstrašnijih sukoba koji svijet pamti, pokušavaju se izboriti jedna s drugom, ostajući pri svojim principima. Bezvremenski je to triler, koji je za Elektrin rod započeo još otkad je njezin otac žrtvovao najstariju kćer za slavu i moć. I tako pokrenuo krugove mržnje i destrukcije.

Plaća li se za smrt, smrću? I ako je tako, da li onda uopće itko ima pravo ubiti? – samo su neka od pitanja koja u dugim noćima i još dužim danima progone glavne junakinje, tjerajući ih na jezive misli koje progovaraju iz njih. Ali i oko njih. Hashtag “#Pratitelji” zamijenio je ovoj Elektri antički kor, predstavljajući odraz modernog društva koje, umjesto da potiskuje zločin, čini upravo ono suprotno, gurajući sukob na rub provalije, ali i samog razuma. Svijet kakav prepoznajemo i nepomirljivost strana u kojoj živimo!

www.hnkvz.hr

Narodno pozorište Beograd

Dragan Karolić

Snežana i sedam patuljaka

Opera za decu u izvođenju Operskog studija „Borislav Popović“

Kompozitor: Dragan Karolić
Dirigent: Stefan Zekić
Režiju Ane Grigorović obnovio Mario Pavle del Monako
Scenografija: Dunja Kostić
Kostimografija: Katarina Grčić Nikolić
Koreografija: Tamara Antonijević Spasić

Igraju: Nevena Đoković, Anđela Simić, Brankica Sebastijanović, Siniša Radin, Luka Jozić, Danijela Popović, Isidora Bogdanović, Milica Strahinić, Katarina Katanić, Teodora Ilić, Milica Žižić, Vera Zečević

OPERA SNEZZANA I SEDAM PATULJAKA NARODNO POZORISSTE BEOGRAD 16. decembar 2023. godine
FOTO: ZZELJKO JOVANOVICH

Bila jednom jedna Kraljica koja je poželela da ima dete belo kao sneg, usne crvene kao krv i kosu crnu kao noć. Želja joj se ispunila, i rodila se Snežana. Nažalost, ubrzo nakon toga kraljica se razbolela i umrla, a Kralj se oženio drugom ženom, gordom i oholom.

Nova Kraljica je imala čudesno ogledalo, i svakog dana bi mu postavila isto pitanje – da li je najlepša na svetu, a ogledalo bi odgovorilo da jeste. Ipak, jednog dana, ogledalo je odgovorilo da je najlepša Snežana. Kraljica je bila strašno ljubomorna jer više nije bila najlepša u carstvu, i pozvala je kraljevskog lovca da ubije Snežanu.

Ipak, Lovac se sažalio na Snežanu i poštedeo je, rekavši joj za naum zle Kraljice. Snežana je pobegla duboko u šumu, kako je kraljica ne bi našla. Bežeći kroz šumu, Snežana je došla do jedne kuće. Kako je noć počela da pada, a Snežana se umorila, odlučila je da se sakrije unutra. U kući je sve bilo malo, mali sto, male stolice, malo posuđe, i sve postavljeno za večeru. Snežana je jela, a zatim zaspala, preplavljena umorom.

Kada se Snežana probudila, oko sebe je ugledala stanovnike kuće – sedam patuljaka. Patuljci su se ubrzo sprijateljili sa Snežanom i primili je u svoju družinu. Zla kraljica je, međutim, pomoću svog ogledala saznala da je Snežana i dalje živa. Zato se prerušila u staricu koja prodaje jabuke, a jednu jabuku, namenjenu Snežani, je začarala tako da bude otrovna.

Kraljica je sačekala da patuljci odu na posao, a zatim je došla u kuću u šumi. Snežana nije prepoznala kraljicu i pojela je njenu otrovnu jabuku. Istog trenutka pala je na zemlju kao mrtva, a kraljica je pobegla, likujući. Kada su patuljci došli i zatekli je, pali su u očajanje. Tada je naišao jedan princ, koji se odmah zaljubio u Snežanu i poljubio je. Snežana je od poljupca magično oživela, i usledilo je opšte slavlje, a Snežana i princ su odmah dogovorili svadbu.

Došla je i svadba na kojoj se pojavila zla Kraljica. Iznenađena što vidi Snežanu, izlanula se i tako otkrila da je ona bila krivac za trovanje. Suočena sa svojim zločinima, kraljica se pokajala i izvinila, i svi su živeli srećno i radosno do kraja života.

Narodno pozorište Beograd

Đorđe Kosić

Centrala za humor

Režija: Olja Đorđević
Dramaturgija: Jefimija Sekulović
Kostimografija: Marija Marković Milojev
Scenografija: Ljubica Petrović
Koreografija: Andreja Kulešević
Komponovanje muzike: Irena Popović
Scenski govor: Ljiljana Mrkić Popović

Igraju: Radovan Vujović, Miloš Đorđević, Jovan Jovanović, Vanja Milačić, Pavle Jerinić, Suzana Lukić

Pre Drugog svetskog rata glumci i dobri prijatelji Jovan Tanić i Aleksandar Aca Cvetković uživali su veliku naklonost za svoje brojne i značajne uloge u Narodnom pozorištu u Beogradu. I kritika i publika bila je oduševljena da ih gleda kako u Nušićevim komadima, tako i u Šekspirovim tragedijama., Kada je Beograd 1941. pao pod okupaciju, Jovan i Aca odlučili su da ostanu na sceni i leta 1942. godine pridružuju se komičnom pozorištu  – „Centrala za humor“.
Ekscentrični Tanić i refleksivni Cvetković pronašli su utehu od rata baš na sceni, u humoru i komediji. Narodu je bio potreban smeh – samo od aprila do avgusta te godine kroz njihovo pozorište prošlo je čak 150.000 ljudi.
Ipak, sve vreme, ostao je teret pitanja: Kako nastaviti da budeš na pozornici u trenutku strašne krize i situacije u zemlji?
Njihove kolege i prijatelji Žanka Stokić, Ljubinka Bobić, Mirko Milisavljević i Nikola Popović bili su stavljeni pred isti čin – da li igrati?

www.narodnopozoriste.rs

Samostalna izložba: Reč i misao. Velika apstraktna slika, 2026.
Umjetnica: Irena Lagator Pejović

Kustos: Branislav Dimitrijević

Izložba će biti otvorena do 1.08.2026.

Interaktivna instalacija prikazuje knjige izdavačke kuće „Rad,“ osnovane 1949. godine u socijalističkoj Jugoslaviji. Proizvodeći priručnike za posleratnu obnovu kroz Radnički univerzitet, ova izdavačka kuća postala je jedna od najprestžinijih u regionu. Njena edicija „Reč i misao,“ pokrenuta 1959. godine, bila je prva pristupačna kolekcija džepnog formata koja je demokratizovala pristup jugoslavenskoj i svjetskoj književnosti kroz masovni tiraž. U savremenom svijetu, ova edicija komunicira materijalne tragove zajedničkog kulturnog naslijeđa.

Knjige, dostupne publici za čitanje, svojim uniformnim crvenim koricama formiraju monohromatsku površinu koja podsjeća na apstraktnu sliku, ukidajući razlike između visoke umjetnosti i masovne kulture. Ističući književnost kao umjetnost i kvalitet prevoda kao esencijalnu poslijeratnu infrastrukturu, instalacija kritički propituje neoliberalnu tržišnu logiku savremene umjetnosti, predlažući alternativu: umjetnost kao kolektivni resurs koji otjelovljuje brigu, pluralnost, jednakost i pristupačnost kao sredstva reprezentacije.

Rad je postavljen u desakralizovanoj bazilici Santa Maria in Punta iz IX vijeka, u okviru jubilarnog festivala Grad teatar Budva. U trenutku u kojem se biblioteke bombarduju, univerziteti zatvaraju a pristup znanju postaje privilegija, uzeti knjigu u ruke i čitati je u javnom prostoru postaje politički gest. Ove knjige, stranice koje su prelazile granice jezika, geografija i klasa, bile su namijenjene svima. Upravo ta pristupačnost danas zvuči kao radikalan zahtjev u svijetu u kojem je znanje sve češće roba, a ne pravo.

Knjiga je prostor lične i kolektivne memorije. Kroz prevode sa više od dvadeset jezika, „Reč i misao“ je bila infrastruktura slobode govora prije nego što je taj pojam postao politička fraza. Danas, kada se taj pristup sužava, svakodnevni objekat knjige poprima dimenziju hitnosti, postaje istovremeno poetski i politički, prostor nade, brige i kritičke refleksije. Knjiga povezuje generacije i u tome se pronalazi mogućnost kritičkog otpora savremenoj kolonizaciji naše percepcije. U vremenu u kojem se slike proizvode brže nego što se mogu razumjeti, sposobnost da se od mišljenja stvori slika postaje jedan od najvažnijih oblika slobode.

Irena Lagator Pejović je umjetnica i teoretičarka umjetnosti čija se postmedijska i postkonceptualna praksa odvija na presjeku savremene umjetnosti, kritičke teorije i ekokritičkog istraživanja. U svom radu istražuje razarajuće mehanizme neoliberalnog poretka, brisanje arhitektonskog naslijeđa, komodifikaciju javnog prostora i kolonizaciju percepcije. Centralno mjesto u njenoj praksi zauzima bavljenje ekologijom i efektima klimatskih promjena, sagledano kroz prizmu ekozofije Félixa Guattarija i njegovih triju nerazdvojnih registara: ekološkog, socijalnog i subjektivnog. Na internacionalnoj sceni savremene umjetnosti prisutna je od 2000. godine. Vanredna je profesorka na Univerzitetu Donja Gorica u Podgorici. Predstavljala je Crnu Goru samostalnom izložbom na 55. Bijenalu u Veneciji (2013). Izlagala je u institucijama poput Pinakothek der Moderne u Minhenu, MG+MSUM u Ljubljani, Muzeja MAXXI u Rimu, La Triennale di Milano, Kunsthal Charlottenborg u Kopenhagenu, Istanbulskog bijenala, White Box Art Center u Njujorku i Salzburger Kunstverein, između ostalih. Medju brojnim nagradama, dobitnica je UNESCO nagrade za promociju umjetnosti na 4. Cetinjskom bijenalu i nagrade 24. Memorijala Nadežde Petrović. Njeni radovi nalaze se u brojnim privatnim i javnim kolekcijama, među kojima izdvajamo: FRAC Marseille, Villa Pacchiani Santa Croce sull’Arno, MSU Beograd i MSUCG Podgorica. Zajedno sa Natalijom Vujošević uređuje projekat Arhiv Cetinjskih Bijenala (ISU+FPNJ).

www.irenalagator.net