Katarina Peović

Kraj kapitalizma?

Moderator: Marijan Krivak

 

Kapitalizam ne funkcionira – ali i dalje vlada. U knjizi eseja Kraj kapitalizma? Katarina Peović prati ga tamo gdje nas on najviše pogađa i boli: u plaćama, domovima, ratovima, migrantskim kampovima i na klimatskim frontama. Pokazuje kako logika profita, a ne “ljudska pohlepa”, tjera sustav da razara radnička prava, ruši javno zdravstvo i školstvo, pretvara gradove u igrališta za investitore, a “periferne” zemlje u rezervoare jeftine radne snage.

Umjesto moraliziranja o “korupciji” i “lošim političarima” Kraj kapitalizma? razotkriva istinski sukob: onaj između rada i kapitala, između demokracije svedene na puku mogućnost izlaska na izbore i demokracije u kojoj odlučujemo što ćemo, u kojim količinama i za koga proizvoditi.

Ali što rade radnici, sindikati i studenti? Zašto u Hrvatskoj nema masovnih prosvjeda?

U svojim britkim i briljantnim esejima Katarina Peović prati nit koja od akumulacije kapitala vodi prema ekstremnoj nejednakosti, od fosilnih korporacija prema poplavama, požarima i klimatskim izbjeglicama, od kriza i inflacije prema militarizaciji, rastu desnice i obnovi fašističkih simbola, uvodeći čitatelja u logiku sustava u kojem deset posto najbogatijih drži pola svjetskog bogatstva, a većina šuti i rezignirano glasa protiv sebe.

Kraj kapitalizma? Katarine Peović poziv je na buđenje iz društvene apatije, tekst za one koji osjećaju da sustav puca po šavovima i traže jasan, politički precizan odgovor – što poduzeti.

fraktura.hr

Katarina Peović redovita je profesorica na Odsjeku za kulturalne studije Filozofskog fakulteta u Rijeci. Magistrirala je i doktorirala na Odsjeku za komparativnu književnost Filozofskog fakulteta u Zagrebu. Autorica je pet knjiga iz područja kulturalne teorije.
Radove publicira u časopisima Crisis and Critique, Badiou Studies, Stasis, Književna smotra, Trípodos, Synthesis Philosophica, Socijalne studije, Contemporary Southeastern Europe, kod izdavača Springer, Liverpool University Press i drugih.

Bila je zastupnica u 10. sazivu Hrvatskog sabora ispred stranke Radnička fronta.

 

Foto: Barbara Trbojević

 

 

MARIJAN KRIVAK (1963.), po struci profesor filozofije – zaposlen na Filozofskom fakultetu Sveučilišta J.J. Strossmayeru Osijeku; po životnoj vokaciji diskofil i filmofil u Zagrebu i… gdjegod to stigne.  Posebični mu je interes kritička svijest umjetnosti i navlastite Filozofije otpora.

Ljetnje refleksije

Milica Lundin, klavir

Deana Pataković, klavir

Maja Đurić, fotografija

 

Tri umjetnice, Deana Pataković, Milica Lundin i Maja Đurić – dvije pijanistkinje I umjetnička fotografkinja, koje spaja zajednička umjetnička vizija.

Milica i Deana sviraju solo kompozicije, kao I dijela u četiri ruke, koja ilustruju žubor vode, morske talase, ptice, barke, ljetnju paradu, vatrenu stihiju I praznično raspoloženje. Djela su uglavnom iz perioda impresionizma I romantizma, sa izuzetkom komada za 4 ruke mladog kompozitora Draška Adžića, koje je napisano specijalno za ovu priliku. U konceptu programa je I projekcija slajdova fotografkinje Maje Đurić, koja će obogatiti prostor svojim vizuelnim rešenjima I morskim fotografijama.

Sve tri umjetnice su svojim porijeklom, prisustvom I radnim doprinosima dio lokalne Budvanske i Crnogorske kulture, pa se nadamo da će njihov doprinos ljetnjoj kulturnoj sceni biti interesantan njima već bliskoj publici.

 

 

Deana Pataković je  rođena u Beogradu gdje je na Fakultetu muzičke umetnosti kao student generacije diplomirala I magistrirala u klasi prof. Mirjane Šuice Babic. Usavršavala se u Londonu kod profesora Džona Bingama (Trinity College of Music) I KendalaTejlora (Royal College of Music).Godine 1991/92 je kao stipendista Francuske vlade studirala na pariskoj Ecole Normale de Musiquegde u klasi prof. Fransoaz Bife Arsenijevic.

Dobitnica je mnogih značajnih nagrada I priznanja: Oktobarska nagrada grada Beograda za mlade, Smeli cvet, Emil Hajek, nagrada iz fonda Jelene Pavlović za najbolji diplomski koncert. Održala je više od 800 solističkih koncerata. Još u toku studija nastupala je kao jedan od promoter klasične muzike u okviru misije Muzičke omladine I njihove platform za mlade koncertne talente Orfej. Predstavila se kao solista sa renomiranim orkestrima regiona u saradnji sa poznatim dirigentima Jovanom Šainovićem, Vančom Čavdarskim, Stankom Jovanovićem, Bojanom Suđićem, Vesnom Šouc, Pavlom Medakovićem, Antonom Kolarom. U organizaciji Jugokoncerta imala je seriju resitala u gradovima Srbije, od 1994 do 2000 godine, kao i u Skoplju, Dubrovnikui u Budvi na festivalu Grad teatar.

Na međunarodnoj sceni su zapaženi njeni solistički koncerti u Engleskoj u crkvi St Martin-in-the-Fields, u Šekspirovom institutu  u Stratford-upon-Avon, kao I na prestižnim muzičkim festivalima u Londonu, Molvenu, Ličfildu, Birmingemu, Noriču I Edinburgu. Svirala je u Francuskoj, Italiji, Švajcarskoj, Rusiji, Jordanu, Eritreji I Kuvajtu. Od nastupa sa stranim orkestrima izdvajaju se njeni koncerti sa Jordanskim simfonijskim orkestrom u Amanu I na festivalu u Džerasu, kao I na festival Murtenclassics u Švajcarskoj sa Praškom filharmonijom I dirigentom Tomasom Reznerom.

U aprilu 2011 je proslavila 25-ogodišnjicu rada velikim koncertom u dvorani Skupštine grada Beograda. Bila je specijalni muzički gost u Viktorija Holu u Ženevi I na takmičenju «Martin Ennals» 2012. Svakog septembra se predstavlja ženevskoj publici u okviru tradicionalnog Piano festivala, koji okuplja pijaniste iz Švajcarske. Od 2015 redovno održava resitale u okviru Festivala muzike u Ženevi.

Objavila je tri CDa sa klavirskom muzikom srpskih I stranih kompozitora. Radila je kao profesor klavira u status docent na Fakultetu muzičke umetnosti u Begradu I na Institutu Jaques Dalcroze, a od 2016-e je professor klavira u Muzičkom centru Međunarodne škole u Ženevi. Više o Deani Pataković može se naći na https://deanapatakovic.ch/

 

 

Maja Đurić je umjetnička fotografkinja, istoričarka I teoretičarka umjetnosti, redovna profesorka.Diplomirala je istoriju umjetnosti u Beogradu, magistrirala  u Pragu, a doktorirala teoriju medija na Univerzitetu umetnosti u Beogradu. Predaje fotografiju I istoriju umjetnosti, objavljuje naučne I stručne tekstove, a u leksikografskim izdanjima CANU djeluje kao urednica oblasti fotografije I likovna urednica.U autorskom radu spaja dokumentarnu preciznost i poetsku atmosferu, posebno u motivima mora, svjetla I mediteranskog pejzaža.Za concert Ljetnje refleksije njene fotografije prate muzički tok programa kao vizuelni odjeci vode, talasa I ljetnjih prizora.

https://leks.canu.ac.me/web/llucg.php?OID=3339

 

 

Milica Lundin je švedska pijanistkinja jugoslovenskog porekla.Rođena je na Cetinju 1963, a odrasla u Beogradu gde je izavršila svoje muzičko školovanje na Fakultetu Muzičkih umetnosti kod profesora Igora Lazka I Mirjane Šuice-Babić. Provela je tri ipo godine na usavršavanjima za pijanistu I kamernog muzičara na moskovskom Institutu „Gnjesini“ u klasi Valerija Starodubrovskog I na Muzičkoj Akademiji u Vilniusu u klasama profesora Piatrasa Geniušasa I Romualdasa Kulikauskasa. Studirala je I istoriju umetnosti I kulturni menadžment na Stokholmskom Univerzitetu, a potom stekla master diploma iz oblasti kulturne politike I menadžmenta sa udruženog kursa Univerziteta umetnosti u Beogradu I Univerziteta Lumierè Lion 2. Zbog svoje porodične situacije (suprug joj je švedski diplomata) često menja mesto boravka, ali je stalno nastanjena u Stokholmu, gde radi kao professor klavira, pijanista I kulturni menadžer. Nastupala je u Srbiji, Litvaniji, Latviji, Švedskoj, Rusiji, Španiji I Crnoj Gori kao kamerni muzičar I solistkinja, vrlo često sa delima švedskih kompozitora. Sve o koncertima I projektima Milice Lundin može se naći na    www.orfeuspiano.se

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Nenad Šaponja

Blizanac vremena

Moderator: Slavica Perović

 

Nagrada „Meša Selimović“ pesniku Nenadu Šaponji za knjigu poezije „Blizanac vremena“

Pesnik, esejista i književni kritičar Nenad Šaponja proglašen je danas laureatom nagrade „Meša Selimović“ za zbirku poezije „Blizanac vremena“. Nagrada je dobitniku uručena u Domu Vukove zadužbine u Beogradu.

Nakon uručenja priznanja „Meša Selimović“ u Domu Vukove zadužbine u Beogradu, nagrađeni autor Nenad Šaponja rekao je da je odluka žirija verovatno zasnovana na emotivnom i književnom prepoznavanju dela. „Morate se prepoznati u onome što čitate, morate imati emotivan i pozitivan stav. Postoji mnogo razloga za odluku, ali oni iz nematerijalnog sveta su najvažniji. Moja knjiga jeste predmet u materijalnom smislu, ali sve u njoj pripada nematerijalnom“, istakao je Šaponja.

Govoreći o značaju priznanja koje nosi ime cenjenog književnika, Šaponja je ocenio da su nagrade pre svega deo društvene konvencije i da donose veću vidljivost autorima.

„Nagrada upali reflektore makar na jedan dan i može doneti nove čitaoce. Ne piše se zbog nagrada, ali se ne može reći ni da ne znače, one znače vidljivost u društvenom okruženju. Za samog pisca, međutim, ne znače suštinski ništa“, objasnio je Šaponja dodajući da nagrade mogu olakšati položaj pisca u društvu, ali i da često predstavljaju „veliku sreću“ koja ne mora uvek da prati najvrednija dela.

Mladim čitaocima i budućim piscima, Šaponja je poručio da je pisanje stvar ličnog puta i prepoznavanja: „Ako se neko rodi kao pisac, on će to i postati, kao što voda nađe svoj put. Važno je prepoznati sebe u onome što radite“.

U užem izboru za nagradu koje su Večernje novosti proglasile 38. put bile su knjige Karota Darka Tuševljakovića, Sušt Riste Vasilevskog, Krotko Bojana Vasića, Frau Beta Laure Barne i Taman posla Dragana Markovića.

Članovi žirija koji pripadaju različitim generacijama, zagovornici su različitih književnih poetika i dolaze iz 25 mesta i gradova, izdvojili su više od 100 naslova, a sa 21 glasom pobedila je Šaponjina knjiga Blizanac vremena izdavačke kuće „Prometej“.

Nagrada „Meša Selimović“ ustanovljena je 1988. godine, a dobili su je, između ostalog, Slobodan Selenić, Svetlana Velmar Janković, Radoslav Bratić, Ivan V. Lalić, Radoslav Petković, Antonije Isaković, Dobrica Ćosić, Goran Petrović, Selimir Radulović i Slobodan Jović.

www.rts.rs

 

Nenad Šaponja (1964. Novi Sad), pesnik, esejista i kritičar, čiji su stihovi prepoznatljivi u savremenoj srpskoj poeziji po stilskoj perfekciji, hermetičnosti i metafizičkim uvidima. U oblasti književne kritike promoviše postmodernu poetiku i ideosinkretički interpretativni pristup književnim delima, koji podrazumeva življenje u književnosti. Desetak godina je pisao kritike za Politiku. Pored poezije i kritike, piše i kratke priče i putopisnu prozu.

Njegova prva zbirka poezije Đakonda (1990) dobila je Brankovu nagradu, tada najznačajniju jugoslovensku nagradu za mlade pesnike. Njegova zbirka eseja Bedeker sumnje (1997) ovenčana je nagradom Milan Bogdanović a takođe je dobila i Prosvetinu nagradu za knjigu godine. Najnovija pesnička knjiga Izgledam, dakle nisam (2017) dobila je nagradu „Miroslav Antić“.

Njegova bibliografija uključuje sledeće poetske zbirke: Odrazi varke (1993), Očiglednost (1996); More (1998); Četiri poeme (2000); Slatka smrt (2012); knjigu izabranih stihova Postoji li dodir tvoje duše? (2014), kao i zbirke kritika i eseja: Autobiografija čitanja (1999) i Iskustvo pisanja (2001). Objavio je i knjigu putopisa Brisel se da prehodati lako (2018). Priredio je i nekoliko antologija od kojih je najznačajnija, Prosvetina knjiga krimi priče (2002). Poezija mu je prevodjena na engleski, španski, italijanski, poljski i rumunski jezik.

2012. godine osnovao je izdavačkue kuću AGORA, danas jednog od najistaknutijih srpskih izdavača, sa jedinstvenim mestom u ovom polju, zahvaljujući širokim interesovanjima i kvalitetnom izboru. Kao glavni urednik i izdavač, potpisao je preko 350 naslova. Brojne knjige koje je objavila AGORA nagrađene su najprestižnijim literarnim priznanjima.

KotorArt/Gradsko pozorište Podgorica/Muzički centar Crne Gore/Fondacija ME&US

Ostrvo

Kamerna opera za tri ženska glasa, kamerni ansambl i elektroniku

Muzika i režija: Irena Popović

Libreto: Jelena Novak

Kostimografija: Lina Leković

Video: Emil Petrov

Učesnici:

Olivera Tičević, sopran

Dubravka Drakić, glumica

Sofija Ivanović, dečji glas

Ansambl Boka:

Tamara Jovanović, flauta

Nenad Jovanović, violina

Željko Ivović, violončelo

Marina Mikić, klavir

Srđan Palačković, perkusije

Irena Popović, elektronika

Čekajući svog supruga da se vrati iz plovidbe, Jacinta Kunić iz Perasta izrađivala je goblen. Osim damasta i bisera različitih boja, Jacinta je koristila i vlasi svoje kose za izradu goblena. Dugih 25 godina posvećeno je vezla goblen nadajući se da će dočekati svog supruga koji se nikada nije vratio s plovidbe. Predanje kaže da je Jacinta izgubila vid vezući goblen. Uvertiru karakteriše smjenjivanje burnih i intimnih odsjeka koji metaforično predstavljaju život žene koja u svom dubokom bolu ipak opstaje, neumorno i posvećeno tkajući goblen simbol svoje ljubavi prema čovjeku koga nikada više neće stresti. Kroz operu će nas voditi tri glasa: narator –

glumica, operski glas i glas djevojčice, koji će kroz poetske slike ispričati jednu od najpotresnijih legendi Boke. Jacinta, kao narator danas, sjeća se svog djetinjstva dok je bila djevojčica, a kao odrasla (operska pjevačica) ni ne sluti da će život u zatvorenom svijetu svijetu. U libretu se smjenjuju prošlost i sadašnjost, san i java, a susreću se i najljepši stihovi ženske poezije. Dugih 25 godine strepnje, čekanja, isčekivanja i samoće prati i kamerni ansambl Boka koji će, pored svirajućih dijelova, imati i dionice koje se izgovaraju ili šapuću, te tako postaju multipliciran glas Jacinte. Opera odmiče od očekivanih impostiranih glasova i pretvara se u svojevrsni vapaj i glas svih bića koja vjerno čekaju.

Ostrvo i ja, Jacinta

Nešto kao ili poput “Rediteljska eksplikacija”

“Ostrvo (Gospa od Škrpjela) nije opera o događaju, već o trajanju. Njen osnovni dramski materijal nije radnja, nego vreme. U središtu se nalazi Jacinta, žena koja veze i čeka. Međutim, njeno čekanje nije određeno odsustvom muža, već kvalitetom njenog prisustva u svetu.

Polazim od razumevanja čekanja ne kao pasivnog stanja, već kao aktivnog oblika bivanja. U tom smislu Jacinta nije figura patnje, već figura pažnje. Bliska je misli da je pažnja najčistiji oblik ljubavi. Dok veze, ona ne prekraćuje vreme; ona ga oblikuje. Svaki ubod igle postaje čin upisivanja smisla u prolaznost.

Rediteljski postupak zasniva se na radikalnoj redukciji scenskog znaka. Pokret, pogled, dah i tišina postaju osnovni gradivni elementi opere. Takav pristup proizlazi iz uverenja da intenzitet ne nastaje iz gomilanja sredstava, već iz njihove preciznosti. Kao što je Konstantin Stanislavski tragao za istinom scenskog postojanja, tako i ova opera nastoji da uspostavi stanje autentičnog prisustva, oslobođenog psihološke ilustracije i spoljašnje dekorativnosti.

U tom smislu bliska je i promišljanjima Antonin Artaud o pozorištu koje deluje ispod i izvan jezika, kroz ritam, energiju i gustinu prisustva. Značenje ne nastaje prvenstveno iz onoga što je izgovoreno, već iz onoga što se događa između tela, glasa, prostora i tišine.

Tri glasa ne predstavljaju tri lika, već tri vremenske ravni jedne svesti. Mladost, zrelost i starost postoje istovremeno, stvarajući polifoniju sećanja, iskustva i očekivanja. Time se linearno vreme suspenduje, a opera ulazi u prostor rituala. Ne zanima je razvoj događaja, već produbljivanje stanja.

Tri glasa ne predstavljaju samo tri doba jedne žene. Oni postepeno prerastaju u kolektivni ženski glas, glas koji nadilazi biografiju Jacinte i postaje glas mnogih generacija žena koje su čekale, tkale, pevale, molile se i čuvale vreme. U tom smislu opera polazi od intimnog da bi dospela do univerzalnog.

U oblikovanju tog glasa mogu se prepoznati odjeci vokalnih poetika Laurie Anderson i Meredith Monk, posebno u razumevanju glasa kao prostora sećanja, ritma i prisustva. Međutim, njegov najdublji izvor nalazi se u ritualnoj repetitivnosti uspavanki koje su pevale moja majka i baka. Ponavljanje ovde nije minimalistički postupak u formalnom smislu, već arhaični čin pamćenja. Kao u molitvi, uspavanci ili obredu, ponavljanje ne proizvodi identično, već postepeno menja stanje svesti. Ono ne vodi naraciji, već kontemplaciji. Minimalizam se zato u ovoj operi ne pojavljuje kao estetski cilj, već kao posledica rituala.

Scenski prostor nije realistički prikaz ostrva. Ostrvo se pojavljuje kao metafizički pejzaž — mesto između kopna i mora, prisustva i odsustva, života i sećanja. Kao što je Gospa od Škrpjela vekovima građena kamen po kamen, tako se i Jacintin identitet gradi iz niza gotovo nevidljivih gestova vernosti.

Tišina u ovoj operi ima jednaku dramaturšku vrednost kao i muzika. Ona nije praznina između zvukova, već prostor u kojem postaje čujno vreme. Ova opera veruje ideji Peter Brook da se suština pozorišta ne nalazi u sredstvima, već u prisustvu. Zbog toga se scenski jezik neprestano kreće prema redukciji. Kada se ukloni sve što je suvišno, ostaju telo, glas, dah i vreme. Upravo u tom prostoru elementarnog susreta između izvođača i publike nastaje mogućnost kontemplacije. Čekanje tada prestaje da bude radnja i postaje iskustvo.

Ostrvo (Gospa od Škrpjela) ne poziva publiku da prati priču, već da iskusi trajanje. Da bude sa Jacintom u vremenu koje nije usmereno ka cilju, već ka punini postojanja.

To je opera o čekanju koje nije nedostatak, nego izbor. O čekanju koje nije bol zbog odsustva, već svesna odluka da se ostane veran prostoru, sećanju i ljubavi. Jacinta ne postoji zato što neko treba da se vrati. Ona postoji zato što je sposobna da ostane.

U toj sposobnosti ostajanja, u tom tihom i postojanom činu prisustva, nalazi se etičko i estetsko jezgro ove opere. Kao što se goblen stvara jednim ubodom igle, a ostrvo jednim kamenom, tako se i život gradi od gotovo nevidljivih činova trajanja. Upravo tim činovima posvećena je ova opera.

Iren Popović, kompozitorka i rediteljka